YKS hazırlık süreci iki oturumu birlikte yönetmekle kazanılır. En sık yapılan hata, AYT'nin ağırlığı daha yüksek diye TYT'yi ihmal etmektir — oysa yerleştirme puanının %40'ı TYT'den gelir ve TYT barajını geçemeyen aday AYT netinden hiç yararlanamaz.
YKS Nasıl Bir Sınavdır?
Üç oturum, tek hafta sonu:
| Oturum | Gün | Soru | Süre |
|---|---|---|---|
| TYT — Temel Yeterlilik Testi | Cumartesi sabah | 120 | 165 dk |
| AYT — Alan Yeterlilik Testleri | Pazar sabah | 80 | 180 dk |
| YDT — Yabancı Dil Testi | Pazar öğleden sonra | 80 | 120 dk |
TYT temel becerileri (okuma-anlama, akıl yürütme, problem çözme) ölçer; AYT alanınızın lise müfredatındaki derinliğini. Her iki oturumda da 4 yanlış 1 doğruyu götürür.
| Oturum | Tarih | Durum |
|---|---|---|
| YKS 1. Oturum — TYT | Yapıldı | |
| YKS 1. Oturum — TYT | Beklenen |
YKS 1. Oturum — TYT: Resmî takvim henüz yayımlanmadı; tarih geçmiş yılların düzenine göre beklenen tarihtir.
Kaynak: ÖSYM Sınav Takvimi
Yerleştirme Puanı Nasıl Oluşur?
Zincir şöyle işler:
- Sınav puanı = TYT'nin %40'ı + AYT (ya da dil bölümlerinde YDT) %60'ı
- OBP = diploma notu × 5 (250–500)
- Yerleştirme puanı = sınav puanı + OBP × 0,12
Diploma notunun etkisi küçük görünür ama en düşük ile en yüksek arasındaki fark yerleştirme puanında 30 puandır — TYT'de yaklaşık 9 nete denk. Kendi hesabınızı YKS yerleştirme puanı hesaplama ve OBP hesaplama araçlarıyla görebilirsiniz.
Puan Türünüzü Baştan Seçin
Hazırlığın yönünü bu belirler:
| Puan türü | AYT'de cevaplanan bloklar | Tipik bölümler |
|---|---|---|
| Sayısal (SAY) | Matematik + Fen Bilimleri | Tıp, mühendislik, fen |
| Eşit Ağırlık (EA) | Matematik + Edebiyat-Sosyal-1 | Hukuk, psikoloji, işletme |
| Sözel (SÖZ) | Edebiyat-Sosyal-1 + Sosyal-2 | Tarih, edebiyat, sosyoloji |
| Dil (DİL) | AYT yerine YDT | Mütercim-tercümanlık, dil öğretmenlikleri |
Bir programın hangi puan türüyle öğrenci aldığı ÖSYM tercih kılavuzunda yazar ve zaman zaman değişir. Yanlış puan türüne hazırlanmak yılın tamamını harcayan bir hatadır — hedefinizi belirlemeden alan derslerine yüklenmeyin. İki oturumun farkı için TYT ve AYT arasındaki fark yazısına bakabilirsiniz.
TYT ve AYT Zamanını Nasıl Bölüştürmeli?
Sabit bir oran yok ama işleyen bir yaklaşım var:
- Ortak dersleri birlikte çalışın. Matematik ve Türkçe/Edebiyat her iki oturumda da karşınıza çıkar; TYT matematiği AYT matematiğinin temelidir.
- TYT'yi erken sabitleyin. TYT konuları daha temel; yıl ortasında istikrarlı bir TYT neti yakalayan aday ikinci yarıyı AYT derinliğine ayırabilir.
- AYT'yi son ana bırakmayın. AYT konuları TYT'ye göre çok daha derin; son üç ayda öğrenilmesi zordur.
- YDT adayları TYT'yi ihmal edemez. DİL puanının %40'ı TYT'den gelir.
Haftalık saatinizi ve ders seviyelerinizi girip plan çıkarmak için çalışma programı oluşturucu, adım adım şablon için YKS çalışma planı nasıl hazırlanır rehberini kullanabilirsiniz.
Yıl Boyunca İzlenecek Sıra
- Eylül – Ocak: konu bitirme. TYT ve alan derslerinde temel kurma; deneme sayısı düşük.
- Şubat – Nisan: pekiştirme. Konu tekrarı, branş denemeleri, zayıf konuların çıkarılması.
- Nisan – Haziran: deneme dönemi. Haftada en az bir TYT + bir AYT denemesi, her birinin ardından yanlış analizi.
- Son 2 hafta: sadeleştirme. Yeni kaynak yok; uyku düzenini oturum saatlerine kaydırın (TYT 10:15, AYT 10:15, YDT öğleden sonra).
Sınava kalan süreyi geri sayım aracından takip edebilirsiniz.
Süre Yönetimi: YKS'nin Görünmeyen Konusu
TYT'de 165 dakikada 120 soru — soru başına ortalama 82 saniye. AYT'de 180 dakikada 80 soru ama Matematik ve Fizik soruları ortalamanın çok üstünde zaman ister.
Bu yüzden YKS'de en sık görülen kayıp bilgi eksiği değil, zamana yetişememektir. İki kural işe yarar:
- Denemeleri her zaman süre tutarak çözün; evde esneyen süre salonda esnemez.
- Sınavda iki tur yapın: birinci turda çabuk çözülenleri halledin, takıldığınızı işaretleyip geçin; ikinci turda dönün.
Hedeften Nete Giden Yol
Hedefi puan olarak değil net olarak tanımlamak gerekir:
- Hedef bölümünüzü ve puan türünü belirleyin.
- Hedef net hesaplama ile o puana kaç net gerektiğini görün.
- Şu anki netinizle farkı bulun, kalan haftaya bölün.
- Haftalık hedefi ders bazına indirin.
Netlerinizi ölçmek için TYT net hesaplama ve AYT net hesaplama, puana çevirmek için TYT puan hesaplama ve AYT puan hesaplama araçlarını kullanabilirsiniz.
Okul Notlarını İhmal Etmeyin
Diploma notu dört yılın yıl sonu başarı puanlarının ortalamasıdır ve yerleştirme puanına 0,12 katsayısıyla girer. Son sınıfta fark edilen bir eksik, sonradan sınavla kapatılması pahalı bir kayba dönüşür.
Ayrıca geçen yıl bir programa yerleşen adaylarda OBP katsayısı 0,06'ya iner — aynı diploma notuyla yaklaşık 27 puanlık kayıp. "Yerleşip sonra tekrar denerim" kararının görünmeyen maliyeti budur. Kendi ortalamanızı not ortalaması hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
Alan Değiştirmek: Ne Zaman Mantıklı?
Alan değiştirme kararı ne kadar geç verilirse o kadar pahalıdır, ama her zaman yanlış da değildir. Üç ölçüt işe yarar:
- Zamanlama. 11. sınıf sonuna kadar verilen karar telafi edilebilir; 12. sınıfın ikinci yarısında verilen karar genellikle bir yıl kaybettirir.
- Net verisi. "Matematikten hoşlanmıyorum" bir his; "üç denemede matematik netim 8'i geçmedi" bir veri. Karar veriyle verilmeli.
- Ortak ders payı. Sayısaldan eşit ağırlığa geçişte Matematik korunur, kayıp sınırlıdır. Sayısaldan sözele geçişte neredeyse her şey değişir.
Karardan önce hedef bölümün puan türünü kılavuzdan doğrulayın; alan değiştirmek yerine hedef bölümü değiştirmek bazen daha ucuz bir çözümdür.
Tercih Dönemi: Puandan Yerleşmeye
Sınav bittiğinde iş bitmiyor. Tercih dönemi, aynı puanla çok farklı sonuçlar üretebilen ayrı bir aşamadır:
- Yerleştirme puanınızı hesaplayın — YKS yerleştirme puanı hesaplama sınav puanı ve OBP katkısını birleştirir.
- Puan türünüze uygun programları listeleyin. Bir program yalnızca ilan ettiği puan türüyle öğrenci alır.
- Listeyi gerçekçi kurun. Üst, orta ve güvenli bölgeden dengeli bir dağılım, tek bölgeye yığılmaktan güvenlidir.
- Taban puanları sabit sanmayın. Kontenjan ve tercih davranışı her yıl oynar.
Başarı sırası ve taban puan tahmini yayınlamıyoruz: ikisi de o yılın tüm aday ve program verisini gerektirir ve sonuçlar açıklanmadan bilinemez.
İkinci Yıl Hazırlığı (Mezun Adaylar)
Mezun adayların iki yapısal farkı var:
- Okul yok, yapı da yok. Zamanın tamamı serbest olduğu için plan kurmak daha kolay, uygulamak daha zordur. Sabit bir günlük düzen, mezun adaylarda ilk sınıf öğrencilerinden daha kritiktir.
- OBP katkısı yarıya iner. Önceki yıl bir programa yerleşmiş adaylarda katsayı 0,12 yerine 0,06 uygulanır — 90 diploma notunda bu 27 puanlık kayıp demektir. Yerleşmeden tekrar denemek ile yerleşip tekrar denemek arasındaki fark budur.
İkinci yılın avantajı ise net: konu bilgisi zaten var, zaman deneme ve analiz için kullanılabilir. Hedef net hesaplama ile aradaki farkı ölçüp çalışma programı oluşturucu ile planı kurabilirsiniz.
Baraj ve Yerleşme Koşulu
Yüksek AYT neti tek başına yeterli değildir: bir programa yerleşebilmek için önce baraj puanını geçmek gerekir. Baraj net üzerinden değil puan üzerinden belirlenir ve her yıl ÖSYM kılavuzunda açıklanır; uzun süredir ön lisans ve açık öğretim programları için 150, lisans programları için 180 eşiği uygulanmaktadır.
İki noktayı karıştırmamak gerekir:
- Barajı geçmek yerleşmeyi garanti etmez. Yalnızca tercih yapma hakkı verir; yerleşme programın taban puanına ve kontenjanına bağlıdır.
- TYT barajı AYT'yi de kilitler. TYT puanı eşiğin altında kalan aday, AYT'de ne yaparsa yapsın lisans programı tercih edemez. AYT için TYT'yi ihmal etmenin en sert sonucu budur.
Kendi puanınızı YKS yerleştirme puanı hesaplama aracıyla görebilir, hedefinize kaç net gerektiğini hedef net hesaplama ile çıkarabilirsiniz.
Hazırlıkta Sık Yapılan Hatalar
- AYT için TYT'yi bırakmak. Yerleştirme puanının %40'ı TYT'den gelir.
- Puan türünü geç belirlemek. Yanlış alana çalışmak telafisi en pahalı hatadır.
- Süre tutmadan deneme çözmek. YKS'de asıl kayıp zamandadır.
- Denemeyi analiz etmemek. Ölçüm yapılıp sonuç kullanılmıyor.
- Emin olmadığı soruyu işaretlemek. 4 yanlış 1 net götürür.
- Diploma notunu son sınıfa bırakmak. Dört yılın ortalaması tek yılda telafi edilmez.